مىشوند اين ضعفشان را مانع روزه گرفتن مىپندارند . اين حماقت است كه كسى بگويد روزه از نيروى كار مىكاهد . ثانياً مگر بشر فقط بايد كار بكند ؟ مگر بشر يك ماشين است كه حداكثر استحصال را بايد از اين ماشين كرد ؟ مگر حيوانِ باركش است ؟ مگر بشر دل ندارد ؟ مگر بشر روح ندارد ؟ مگر بشر احتياج به تقوا ندارد ؟ آيا بشر فقط احتياج به يك چيز دارد و آن كار است ؟ ديگر احتياج به آدميت ندارد ؟ احتياج به اينكه طبيعت سركش را رام كند ندارد ؟ احتياج به اينكه شهوات خودش را بشكند ندارد ؟ احتياج به اينكه ارادهء عقلانى و انسانى خودش را تقويت كند ندارد ؟ همه چيز را بايد از دريچهء كار ببينيم و كار فقط ؟ ! برويد از ادارات راهنمايى و شهربانى بپرسيد كه در ماه رمضان آمار جرم و جنايت چقدر كاهش پيدا مىكند . ببينيد در ماه رمضان چاقوكشى ، آدمكشى ، خرابكارى ، قماربازى چقدر كمتر مىشود و در مقابل ، اعمال انسانى چقدر مضاعف مىشود ، انسانيت چقدر بالا مىرود ، احسان چقدر بيشتر مىشود ، صلهء ارحام چقدر زياد مىشود ! اينها را هم بايد در نظر بگيريم ، فقط نگوييم نيروى كار . اينهاست كه ما نامش را افراط يا جهالت مىگذاريم . اين‌جور دخل و تصرف‌هاست كه بايد جلو آن گرفته بشود . معلوم شد اينهايى كه اين حرفها را به حساب مقتضيات زمان و انطباق با زمان و احتياجات روزگار مىزنند و مىگويند اگر در زمان پيغمبر مردم روزه مىگرفتند اينقدر احتياج به كار نبود و امروز جامعه احتياج زيادى به كار دارد پس زمان فرق كرده است و حالا كه زمان فرق كرده است مقتضيات زمان عوض شده پس بايد روزه را برداريم ، افراطى و جاهل مىباشند . تفريطكارى يا جمود تفريطكارها برعكس ، جمود و خشكى به خرج مىدهند و روى مسائلى كه اسلام هيچ راضى نيست ايستادگى مىكنند . خطر جمود از خطر جهالت كمتر نيست . دين ، اعتدال لازم دارد . در مسئلهء انطباق با مقتضيات زمان همان‌طور كه نبايد جهات عُمَرى و بورقيبه‌اى را پيش كشيد و در دين دخل و تصرف كرد به بهانهء اينكه زمان اين‌جور و آن جور شده است ، همچنين نبايد به نام دين روى موضوعاتى كه اساساً ريشه‌اى ندارند تكيه كرد . مثلًا پا را به يك كفش بكنيم و بگوييم بچه كه مىخواهد